Van een passiegenoot van Fotoclub Blerick kreeg ik laatst het fotoboek “Inferno” van fotograaf James Nachtwey. Mocht ik zomaar effe meenemen. Cool.

Ik kreeg het boek in mijn handen geduwt en was meteen al een beetje onder de indruk. Ik had het idee dat ik de  Statenbijbel in ontvangst kreeg. Zwaar, Groot, Dik en mooi afgewerkt. Als een man.
Een echt grootformaat fotoboek (size matters nu eenmaal wel in de fotografie).
Maar het meest belangrijke is uiteraard de binnenkant: beelden van een oorlogsfotograaf die zichzelf anti-oorlogsfotograaf noemt. De titel van het boek lijkt – gezien de opening – afgeleid te zijn van Dante Alighieri’s ‘Inferno’, wat staat voor ‘Hel’. En als je deze beelden in dit fotoboek in één woord zou moeten samenvatten, denk ik niet dat er één woord te vinden is wat de lading beter dekt dan ‘Hel’. Dus dat eerste punt is binnen.
De beelden zijn niet echt subtiel te noemen. Ze confronteren je behoorlijk met de werkelijkheid. Een vreselijke werkelijkheid van dood en verderf. Beelden die laten zien tot wat de mens in staat is om zijn soortgenoten aan te doen.
Ik geloof niet dat ik eerder op één dag zoveel stervende en gestorven mensen heb gezien.

James Nachtwey - World Press Photo 1994

Als je dit zo leest, lijkt dit bericht niet echt een uitnodiging om het boek te bekijken. Het tegendeel is waar. Ik kan iedereen aanraden om dit boek te bekijken. Al is het maar doorbladeren.
Aan de ene kant omdat ik vind dat je je ogen niet mag sluiten voor foto’s van de realiteit (er wordt in mijn ogen al te veel censuur gepleegd in de media vanwege de kijk- en leescijfers), maar ook vanwege het fotografische aspect.

Ik heb eerder de DVD “War Photographer” aangeschaft. Deze film geeft je een kijkje in het leven van de mens achter de fotograaf James Nachtwey en leert je hem een klein beetje kennen. Een rustige zachtaardige man, bijna introvert. Hij spreekt niet veel en dat is ook niet nodig; zijn beelden spreken immers voor hem. En het merkwaardige was dat toen ik in zijn fotoboek aan het bladeren was, ik dat onbewust deed zoals hij is; aandachtig, rustig en vol respect. Ik kan er niks aan doen, maar ik heb nog niet eerder zo kalm en rustig door een boek gebladerd waarbij bijna elke foto weer een intense beleving is. Of je kijkt als fotograaf of als mens: deze foto’s raken je. Ze snijden. Ze maken emoties los.

Het indrukwekkende van de stijl van James Nachtwey is dat je bij zijn beelden het idee hebt dat je er zelf bij bent. Zijn foto’s beleef je en dat maakt zijn werk zo intens. Hij is geen fotograaf die van een afstand zijn beelden maakt,  hij zit er middenin. Door het gebruik van een groothoek moet hij dichtbij komen, en geven de beelden je de indruk dat jij als kijker er middenin zit. Daarnaast kun je aan zijn werk goed zien dat hij door z’n omgeving geaccepteerd wordt. Zelden is er oogcontact met de mensen op de foto. De kijker wordt de onopvallende persoon die James Nachwey eigenlijk is. Zulke sterke beelden krijg je als fotograaf alleen maar als je op kunt gaan in de mensen en de omgeving. Als ze eigenlijk niet eens meer weten dat er een fotograaf is. Dan krijg je die echtheid van mensen die James Nachtwey als geen ander zo goed kan vastleggen.

Hij wordt een oorlogsfotograaf genoemd, maar hij is niet de typische oorlogsfotograaf. Geen strijd of wapengekletter. Geen kanonnen en vliegtuigen. Zijn onderwerp is wat de oorlog aanricht bij mensen. En het zijn dan vaak ook de emoties van de slachtoffers die hij zo goed weet te fotograferen: onmacht, agressie, verdriet en hopeloosheid. De liefde van een kind dat zijn stervende ouder verzorgt. De mens in een kapotte wereld.

Ik heb heel veel Respect voor deze fotograaf en zijn werk.

“I have been a witness, and these pictures are
my testimony. The events I have recorded should
not be forgotten and must not be repeated.”
- James Nachtwey -

http://www.jamesnachtwey.com/

Een paar interessante links over James Nachtwey:

De DVD War Photographer

Uiteraard zijn officiële website

Een mooi interview in de Volkskrant